Translation of Patient Information Leaflets: readability and lay-friendliness assessment.
Agnieszka Pierzga · Jagiellonian University Repository (Jagiellonian University) · 2020
Niniejsza praca poświęcona jest zagadnieniom związanym bezpośrednio z przekładem medycznym, a także z pojęciami „czytelności” i „przystępności” kluczowymi w przekładzie tekstów medycznych przeznaczonych dla pacjentów, w szczególności ulotek farmaceutycznych dołączonych do leków. Część teoretyczna pracy skupia się wokół zróżnicowania terminologii medycznej oraz kładzie nacisk na istotną rolę wiedzy eksperckiej w tłumaczeniu wysoko specjalistycznych tekstów medycznych. Porusza problem niewystarczających umiejętności przetwarzania informacji medycznej wśród pacjentów takich krajów jak USA, Wielka Brytania oraz Irlandia. Wyjaśnia zjawisko nieprzestrzegania zaleceń dawkowania leków wśród pacjentów, w związku z niedostosowaniem poziomu trudności instrukcji medycznych do umiejętności radzenia sobie z takimi tekstami. Praca ta klasyfikuje tłumaczenie ulotek farmaceutycznych jako specyficzną kategorię przekładu medycznego, która poza tłumaczeniem między-językowym wymaga również od tłumacza zmiany rejestru z wysoko specjalistycznego, na taki, który będzie zrozumiały dla osoby bez wykształcenia medycznego. Rozdział drugi niniejszej pracy stanowi zwięzłe opracowanie kryteriów niezbędnych w ocenie czytelności, przystępności i przejrzystości graficznej tekstów przeznaczonych do użytku pacjenta. Rozdział badawczy oparty jest na analizie porównawczej tekstów równoległych w odpowiednio dobranych ulotkach farmaceutycznych w języku polskim i angielskim. Poszczególne przypadki zostały odpowiednio zanalizowane i skategoryzowane jako spełniające wymogi „przystępności” i „czytelności”, lub jako takie, które zaburzają rozumienie czytanego tekstu. Uzyskane wyniki zostały odpowiednio podliczone, aby ostatecznie uzyskać rozkład procentowy tych rozwiązań osobno dla każdego z języków. Głównym celem przyświecającym pracy jest odrzucenie bądź potwierdzenie hipotezy, że polskie ulotki dla pacjenta są napisane bardziej specjalistycznym językiem niż ich odpowiedniki w języku angielskim. Za taki stan rzeczy obwiania się po części proces tłumaczenia, a po części tworzenie ulotek dla pacjenta na podstawie charakterystyki produktu leczniczego (tekst przeznaczony dla specjalistów), co w konsekwencji prowadzi do znacznego podniesienia trudności tekstu. Angielski dyskurs medyczny jest ogólnie uważany za bardziej przyjazny pacjentom, ze względu na pewne tradycje językowe, mające na celu zwiększanie przystępności języka, których niestety brakuje w języku polskim. Aby wykazać, że „przystępność” i „prostota” są naturalnymi cechami języka angielskiego, w pracy została również ujęta grupa kontrolna porównująca czytelność ulotek rozprowadzanych na terenie Wielkiej Brytanii i ich odpowiedników w Nowej Zelandii. Ta mini grupa badawcza ma również na celu zaprzeczenie hipotezie, jakoby ulotki dystrybuowane na terenie Wielkiej Brytanii zawdzięczały swoją „prostotę” i „przystępność” procedurom i testom przeprowadzanym przez organy Unii Europejskiej.