Assessment of Patient Education Materials: Readability Formulas and Materials Assessment Tool
Fatma Orgun, Cemre Paylan Akkoç · Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences · 2020
Günümüzde sağlık bakımı, hastaların bağımsızca öz bakımlarını sürdürebilmeleri için gerekli bilgi, beceri ve davranışların kazandırılmasına odaklanmaktadır. Sağlık profesyonelleri ise bu noktada en önemli yol gösterici ve eğitici kişilerdir. Hastaların eğitiminde önemli olan, verilen bilginin hastaya ulaşması ve anlaşılabilir olmasıdır. Hasta eğitiminde, bilgilerin kalıcılığını artırmak, eğitimi etkili bir şekilde gerçekleştirmek için materyal kullanımı büyük öneme sahiptir ve özellikle sık kullanılmakta olan basılı broşür ve kitapçık en kolay ulaşılabilen çeşitleridir. Ancak bu materyaller, sıklıkla fazla bilgi içermekte ve hastanın eğitim seviyesinin üstünde olmaktadır. Dolayısıyla bu materyaller sunulmadan önce hastanın eğitim seviyesine uygunluğu ile biçim, içerik gibi diğer niteliksel faktörleri değerlendirilmeli, eksik noktaları geliştirilerek hastaya uygun hâle getirilmelidirler. Bu amaçla, materyallerin değerlendirmesinde okunabilirlik formülleri ile geçerli ve güvenilir değerlendirme araçları kullanılmaktadır. Okunabilirlik formülleri, materyali nicel olarak değerlendirirken; eksik kalan diğer kısımlar materyal değerlendirme araçları ile giderilir. Bunlardan yalnız birini kullanmak, anlama etki eden diğer faktörleri göz ardı etmek demektir. Diğer önemli bir nokta, hatalı sonuç elde etmemek için kullanılan formül ve araçların materyalin diline uygun geçerli ve güvenilir olmasıdır. Ancak ülkemizde yapılan çalışmalar incelendiğinde bu kuralın göz ardı edildiği, çoğunlukla bunlardan yalnız birinin ya da Türkçe için uygun olmayan formül ve araçların kullanıldığı görülmüştür. Bu makalenin amacı, hasta eğitim materyallerinin değerlendirilmesinde kullanılan formül ve araçları tanımlamak, Türkçe için uygun olanların bir özetini sunmaktır. Bu 2 kavramı birlikte ele alan bir çalışma olmaması bakımından, literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.