Genetic Testing; Discrimination and Concent: Review
A. Taner GÜVEN, Ertuğrul GÜVEN, Ş. Şebnem ÖZKAL, Gavril Petridis, Ersi Abaci Kalfoğlu · Turkiye Klinikleri Journal of Forensic Medicine · 2015
Genetik testler, adli olguların aydınlatılmasında ve medeni hukuk alanında soy bağı belirlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte özel hukuk davalarında da, kamu yararı olmaksızın, davalı veya davacı lehine kesin belirleyici rol oynayabilmektedir. Özel hukuk davalarında genellikle yapılan genetik incelemeler hastalıklar ve eğilimler alanındadır. Bu ikinci kategorideki testlerin metabolizma ve yaşam konusunda bilgi vermesi, kişinin özelinin açığa çıkması anlamına da gelmektedir. Bu nedenle konu ile ilgili bilirkişilik uygulamaları üzerinde yapılan tartışmalar, etik anlayış çerçevesinde yoğunlaşmaktadır. Ulusal ve uluslararası arenada mevzuatlar çerçevesinde bir uyum sağlanmasına çalışılıyor ise de tam anlamı ile bir mutabakat sağlanmış olduğu söylenemez. Dolayısı ile genetik test ve sonuçlarının değerlendirilmesi başlı başına bir durum olup, konu çocuk olunca özel bir önem arz etmekte ve uygulamada birtakım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, bir yaşını henüz doldurmamış fibrosarkoma tanılı bir küçüğün taraf olduğu bir olgu üzerinden, genetik testlerin yarattığı etik ve hukuksal sorunları irdelemek amaçlanmıştır. Genetik incelemeler sonucu elde edilen verilerle, incelemeye tabi tutulan çocuğun veya kişinin aleyhine sonuçlar doğurabilecek, manevi varlığını, maddi varlığını ağır şekilde zarara uğratabilecek sonuçlara ulaşmayı mümkün kılabilmektir. Belli adli veya sağlık koşulları nedeni ile söz konusu genetik profilin ortaya çıkması durumunda ise genetik bilginin kötüye veya kişinin aleyhine kullanılmasının önlenmesi şarttır. Bu durum da etik, hukuk ve ilgili adli tıbbi bilirkişilik konularının tartışılabildiği her platformda farkındalık geliştirilmesi ile başarılabilir.